Na stronie   W katalogu

Rozdział 7. Przekazywanie zmiennych między stronami


Formularze

Jeśli użytkownik musi podać jakieś dane (np. w celu dodania ich do bazy danych), to jedyną metodą jest pobranie ich ze standardowego formularza HTML. W większości języków programowania należy używać dodatkowych bibliotek aby uzyskać dostęp do danych przesyłanych z formularza. W PHP zostało to maksymalnie uproszczone. Wszystkie dane z formularza trafiają do odpowiednich tablic asocjacyjnych o nazwach kluczy takich, jak nazwy pól formularza. Jeśli w konfiguracji PHP włączona zostanie opcja register_globals (jest ona domyślnie wyłączona od wersji 4.2.0), to stworzone zostaną od razu zmienne o nazwach takich jak nazwy pól formularza.

Są dwie metody przekazywania parametrów do innych stron: metoda "GET" i metoda "POST". Metody GET używa się kiedy parametrów jest niewiele. Dzieje się tak ponieważ parametry przekazuje się za pomocą adresu URL
(http://www.coś.pl/strona.php?parametr1=wartość1&parametr2=wartość2),
którego długość jest ograniczona. Należy też pamiętać że parametry są widoczne w pasku adresu przeglądarki, więc tej metody nie należy używać jeśli przekazywane są np. hasła. Jak widać, sam adres od parametrów oddzielany jest za pomocą znaku zapytania, a kolejne pary parametr=wartość za pomocą znaku ampersand ("&"). Tą metodę można wykorzystać także przy przekazywaniu parametrów przez odnośnik (zobacz dalej).

Metoda "POST" do przekazywania parametrów wykorzystuje nagłówek zapytania - wystarczy wiedzieć, że metoda ta umożliwia przekazywanie dużo większych parametrów, a także że parametrów nie widać w pasku przeglądarki.

Zależnie od metody, zmienne trafiają do odpowiednich tablic asocjacyjnych. Dane przesłane metodą GET trafiają do tablicy $_GET (lub $HTTP_GET_VARS w wersjach starszych niż 4.1.0) a dane z metody POST to tablicy $_POST (lub $HTTP_POST_VARS). Tablice $_GET i $_POST są superglobalne. Oznacza to, że są widoczne w każdym miejscu kodu PHP bez konieczności użycia składni globals.

Przykład 7.1. Odczytywanie wartości z formularza

Plik jeden.html


<html>
<head>
 <title>
  Test formularza
 </title>
</head>
<body>
<form action="dwa.php" method="GET">
 Imię: <input type=text name="imie"/><br/>
 Nazwisko: <input type=text name="nazwisko"/><br/>
 Proszę o fakturę do zamówienia: <input type=checkbox name="faktura"/><br/>
 Chcę zamówić:<br/>
 <input type=radio name=zamow value="kola"/>Coca-colę<br>
 <input type=radio name=zamow value="fanta"/>Fantę<br>
 <input type=radio name=zamow value="sprite"/>Sprite'a<br>
 <input type=submit value="Wyślij"/>
 </form>
</body>
</html>


Plik dwa.php


<html>
<head>
 <title>
  Wyniki
 </title>
</head>
<body>
 Imię: <?php echo $_GET['imie']?><br>
 Nazwisko: <?php echo $_GET['nazwisko']?><br>
 Faktura: <?php echo ($_GET['faktura'] == 'on' ? 'Tak' : 'Nie')?><br>
 Zamówienie: <?php switch($_GET['zamow']){
  case "kola":
    echo "Coca-cola";
    break;
  case "fanta":
    echo "Fanta";
    break;
  case "sprite":
    echo "Sprite";
    break;
  }
?>
</body>
</html>

Upload plików

Często zachodzi też potrzeba przekazania jakiegoś pliku na serwer, na przykład dodając zdjęcie do galerii. Plik przesyła się korzystając z pola formularza typu "file". Należy pamiętać o tym, że w tagu otwierającym formularz musi znaleźć się parametr ENCTYPE="multipart/form-data" a formularz musi być wysyłany metodą POST. Na stronie do której został wysłany formularz dostępna będzie wielowymiarowa tablica asocjacyjna $_FILES ($HTTP_POST_FILES w starszych wersjach PHP), której pierwszym wymiarem będą pola typu file z formularza (klucze są nazwami tych pól), a w drugim informacje o przesłanym pliku.

Informacje o przesyłanym pliku

tmp_name - nazwa tego pliku na serwerze wraz ze ścieżką; używając tego pola można uzyskać dostęp do przesłanego pliku

name - nazwa pliku jaką posiadał u użytkownika

type - typ MIME pliku, np. text/plain lub image/gif; informacja ta jest dostępna tylko jeśli przeglądarka klienta dostarczyła takiej informacji.

size - wielkość pliku w bajtach

Odnośniki

Istnieje możliwość przekazywania niedużej liczby parametrów za pomocą zwykłych odnośników dostępnych w języku HTML.
W takim przypadku wykorzystuje się metodę GET - konstruuje się odnośnik,
na końcu którego należy umieścić znak zapytania a po nim oddzielone ampersandami pary parametr=wartość, np:
<a href="strona.php?imie=Franek&nazwisko=Kowalski">Kliknij tu</a>

Cookies

Metodą nie tyle przekazywania parametrów, co przechowywania niewielkich ilości danych na komputerze oglądającego stronę (np. informacje o imieniu i nazwisku lub nazwie użytkownika w tym serwisie) jest mechanizm cookies (ciasteczka). Ciasteczka ustawione przez dany serwis dostępne są tylko dla niego i ustawiane są na jakiś czas.

Ciasteczka przekazywane są za pomocą nagłówków HTTP. Muszą być one wysłane zanim do przeglądarki zostanie wysłana jakakolwiek inna treść. W związku z tym przed zapisaniem ciasteczka nie może być żadnego wywołania funkcji echo i pochodnych, a także tag otwierający tryb PHP musi być pierwszymi znakiami w pliku - nie może być żadnej spacji ani pustych wierszy. Ograniczenie to można obejść używając buforowania wyjścia - po szczegóły odsyłam do podręcznika PHP.

PHP automatycznie odczytuje ciasteczka i zamienia je na zmienne. Są one przechowywane w superglobalnej tablicy asocjacyjnej $_COOKIE (dawniej $HTTP_COOKIE_VARS), w której kluczami są nazwy ciasteczek. Ciasteczka ustawia się je pomocą funkcji setcookie( nazwa, wartość, czas_wygaśnięcia, ścieżka, domena, bezpieczeństwo). Tylko pierwszy parametr jest niezbędny. Oznacza on nazwę cookiesa - taką nazwą będzie miała zmienna stworzona przez PHP po ponownym odczytaniu ciastek. Funkcja parametru "wartość" jest chyba oczywista - taka wartość będzie przechowana w ciasteczku o podanej nazwie. Parametr czas_wygaśnięcia oznacza czas, po jakim ciastko zostanie skasowane. Czas ten należy podać jako ilość sekund od 1.1.1970 - tak jest przechowywany czas w systemach UNIX'owych. Aktualny czas w tym formacie zwracany jest przez funkcję time(). Jeśli cookie ma być trzymany przez godzinę, to do czasu zwróconego przez time() należy dodać ilość sekund zawartych w godzinie - "time() + 3600". Podobnie należy postępować w przypadku inny
ch przedziałów czasu.

Przedziały czasu dla funkcji setcookie

  • godzina - time()+3600
  • dzień - time()+86400
  • miesiąc - time()+30*86400
Jeśli czas będzie wcześniejszy niż aktualny czas, ciasteczko zostanie skasowane. Jeśli będzie równy zero - ciasteczko będzie ważne tylko do zamknięcia przeglądarki.

Dwa następne parametry używane są do wskazania adresu, dla którego dostępne będą cookiesy. Jeśli ostatni parametr jest ustawiony na 1, to cookie będzie przesłany za pomocą szyfrowanego połączenia HTTPS.

Standardowo nie ma możliwości przechowywania tablic w ciasteczkach, lecz można to zrobić "na około". Przed zapisaniem tablicy w ciasteczku należy użyć funkcji serialize(). Zamienia ona tablicę na ciąg znaków. Do ponownego odczytania takiej tablicy służy funkcja unserialize().

Przykład 7.2. Serializacja i deserializacja tablicy


<?php
// zapis
$tablica = Array('a' => 'pierwszy', 'b' => 'drugi');
setcookie('tablica', serialize($tablica), time()+3600);

// odczyt zabezpieczony przed nieistniejącym ciasteczkiem
if (isset($_COOKIE['tablica'])) {
   $tablica = unserialize($_COOKIE['tablica']);
} else {
   $tablica = Array();
}

?>


W PHP nowszych od 4.1.0 istnieje jeszcze superglobalna tablica $_REQUEST, która łączy w sobie tablice $_GET, $_POST, $_COOKIE i $_FILES.

register_globals

PHP posiada możliwość ustawienia w pliku konfiguracyjnym php.ini dyrektywy register_globals. Jest ona odpowiedzialna za rejestrowanie danych otrzymanych z formularzy, ciastek, sesji czy serwera jako zmienne globalne. Oznacza to, że jeśli dyrektywa register_globals została ustawiona na on to wszystkie zmienne przekazane do skryptu dostępne są w postaci $nazwa_zmiennej, bez potrzeby stosowania żadnych tablic. Wydaje się to wygodniejsze i łatwiejsze, lecz powoduje pewne niebezpieczeństwo. Mianowicie używając zmiennych globalnych nie można stwierdzić, czy dana wartość pochodzi z sesji czy może została podana w URLu metodą GET. Przy źle napisanych skryptach można tak obchodzić zabezpieczenia.

W związku z powyższym, używanie odpowiednich tablic jest mocno zalecane. Ostatnio twórcy PHP dodali do tego jeszcze jeden powód. Począwszy od wersji 4.2.0, dyrektywa register_globals jest domyślnie wyłączona. Tak więc pisząc skrypt dla nieznanego serwera trzeba się liczyć z ewentualnością braku dostępu do zmiennych globalnych.